AI može prepoznati rizik za preko sto bolesti
Ideja nije, ili makar ne bi trebalo da bude, da AI preuzme ulogu kreativca. Maštovitost i stvaralaštvo važno je ostaviti nama, ljudima, jer mi smo pre svega stvarni, i kao takvi sposobni da osetimo sve(t) oko nas, što je samo po sebi osnova svakog (umetničkog) dela. AI neka donese bolju operativnu realnost, neka nas liši dosadnih kućnih poslova, a bilo bi najbolje kada bi nam te veštačke tvorevine, sačinjene od mora informacija, kodova, žica i mašina, još i zdravlje mogle popraviti. Dobra vest je da ima ljudi koji AI baš u te svrhe i koriste.
Da veštačka inteligencija mora služiti čoveku, a ne on njoj, dokazuje tim naučnika, koji je predvodio Rahul Tapa, bimedicinski naučnik sa Univerziteta Stenford u Kaliforniji. AI model SleepFM koji su razvili, može samo na osnovu jedne noći provedene u laboratoriji za spavanje, da proceni rizik na više za 130 bolesti – uključujući Parkinsonovu bolest, srčani udar, rak prostate i rak dojke. Ono što je posebno zanimljivo kod ove studije, jeste to što se određene bolesti mogu predvideti godinama pre nego što se uopšte pojave prvi simptomi.
Polisomnografija ili kako AI analizira san
Da bi se san ispitivao i merio, potrebno je istovremeno, dok osoba spava, beležiti rad srca, disanje, moždane talase, mišićnu napetost, ali i pokrete očiju i nogu. Taj proces naziva se polisomnografija, a AI model koli je grupa sa Stenforda razvila, koristio je preko 500 hiljada sati takvih zapisa, od preko 60 hiljada osoba iz više različitih grupa. Na taj način, veštačka inteligencija postala je, na neki “tumač snova” – ali ne kako bi otkrila ljudsku podsvest, već kako bi sačuvala ljudsko zdravlje.
Model je kasnije prilagođen i za prepoznavanje faza sna, ali i otkrivanje poremećaja poput apneje, što je ozbiljan poremećaj spavanja kod kojeg disanje više puta prestaje i ponovo počinje tokom sna. Rezultati su potpuno konkurentni poznatim, već ustanovljenim i priznatim metodama, no za razliku od klasičnih alata ovaj AI model istraživači su povezali sa zdravstvenim kartonima pacijenata – i to do 25 godina unazad!
Istraživanja su pokazala da se samo na osnovu jedne noći sna može predvideti rizik za 130 bolesti, a najtačnije prognoze odnosile su se na Parkinsonovu bolest, srčane bolesti, pojedine vrste rada i ukupni rizik od smrtnosti. Istraživači ističu da ovakvo, rutinsko merenje sna uz pomoć veštačke inteligencije, može pružiti važne uvide u dugoročno zdravlje pacijenta.
Šta AI zapravo otkriva dok spavamo i hoće li zameniti doktore?
SleepFM ne prati samo jedan signal tokom sna, već posmatra kako se različiti sistemi u telu ponašaju zajedno. Srčani ritam je posebno važan za procenu od kardivaskularnih bolesti, dok su moždani signali ključni za neurološke i psihičke poremećaje. Međutim, najvrednije informacije nastaju upravo onda kada se signali ne poklapaju – na primer, kada EEG ukazuje na dubok san, dok srce pokazuje znake pojačane aktivnosti. Upravo takva neslaganja mogu biti rani, i veoma važan znak skrivenih opterećenja organizma – prenosi zaključke naučnika DW, nemački medijski servis.
Naučnici iz ove grupe tvrde da ovakvi modeli mogu preuzeti zadatke koji su ranije bili spori i skloni greškama, te da se na taj način lekarima ostavlja više vremena za pacijente. Naglašavaju da AI modeli ne zamenjuje lekare – otkrivaju statističke veze, ali uzrok, konačna odluka o dijagnozi i terapiji i dalje ostaje u rukama medicinskih stručnjaka.
